Tìm hiểu về tục kéo vợ của người H’Mông ở Sa Pa

Tục kéo vợ là một nét văn hóa rất đặc trưng của người H’Mông  bởi truyền thống người H’Mông ở Sa Pa vốn rất tôn trọng và lắng nghe phái nữ.

Tục kéo vợ

Mặc dù đôi trai gái đã yêu nhau từ trước nhưng vẫn phải tổ chức lễ kéo vợ thì cô gái mới chịu về nhà chồng, không có cô gái H’Mông nào tự bước chân về nhà chồng, điều này thể hiện sự danh giá của người con gái .

Chuẩn bị đi kéo vợ

Khi người con trai được phép lấy vợ, cả nhà trai sẽ tập trung lại và đoàn người kéo vợ phải có ít nhất 5 người chính thức và một số người làm nhiệm vụ phụ giúp. Họ nhà trai bao gồm một cô gái trẻ chưa chồng, một chàng trai chưa vợ có họ với chú rể, một người bác ruột sẽ đóng vai trò người cầm trịch , một người cô hay dì đại diện mẹ chú rể và tất nhiên không thể thiếu là chú rể.

Trước khi kéo vợ, đoàn nhà trai chia ra  để tránh sự nghi ngờ. Người con trai cùng phù rể đi trước, phù dâu cùng người đại diện mẹ nhà trai theo sau, người bác và tốp kéo hộ đi sau cùng. Chàng trai sẽ hẹn người yêu đến một nơi quen thuộc để tâm sự và mọi người sẽ nấp vào các bụi rậm. Khi cô gái xuất hiện chàng trai sẽ chào hỏi một cách bình thường để cô gái không đề phòng.

Bắt đầu kéo

Chàng trai nói chuyện với cô gái một lúc, sau đó bất ngờ tóm lấy tay cô gái và nói: “Lần này ta kéo em về làm vợ đây”. Chàng trai giữ chặt lấy người yêu, những người kéo giúp sẽ nhấc bổng cô gái rồi chạy  về phía nhà chú rể.

Tuc le keo vo cua nguoi ho mong (1)

Nếu như cả đội gặp sự phản ứng của nhà gái thì hội kéo cứ kéo, còn người cầm trịch ở lại hát đối đáp với người nhà gái, chú rể cũng ở lại để tạ lỗi với người nhà gái. Khi gần về nhà trai, đoàn kéo vợ sẽ cử một người chạy trước báo cho người nhà chú rể bắt một đôi gà bao gồm 1 gà mái tơ, 1 gà trống chưa gáy đợi ở cửa chính khi cô dâu về thì làm lễ gọi hồn.  Xong xuôi mang gà mổ thịt làm cơm đãi đoàn người giúp kéo.

Tuc le keo vo cua nguoi ho mong (2)

Trong bữa cơm này nhà trai sẽ mời 1 người có hiểu biết đến dùng cơm, sau đó người này sẽ giúp nhà trai sang nhà gái báo tin rằng nhà trai đã kéo được con gái họ về. Nhà trai lúc này sẽ mang 1 gói thuốc lá tự trồng, 1 sừng trâu rượu làm lễ vật báo tin.

Sống thử tại nhà chồng

Khi cô dâu về, nhà trai sẽ bố trí để cô dâu và phù dâu ngủ chung ba đêm, đến sáng thư ba họ sẽ giã bánh dầy đưa cô dâu để cô về nhà lấy đồ thay. Đoàn người lúc này gồm cô dâu, chú rể, cha/mẹ chú rể, phù dâu.

Tuc le keo vo cua nguoi ho mong (3)

Khi đến nhà gái chú rể sẽ phải quỳ lậy tất cả các thành viên trong gia đình nhà gái để làm quen với họ. Nhà gái khi này sẽ tổ chức bữa cơm tiếp đãi đoàn khách nhà trai, tại bữa cơm người đại diện nhà gái sẽ hỏi cô gái có thể chung sống cả đời chàng trai được không?  Cô gái sẽ vui vẻ trả lời đồng ý . Như vậy nhà gái mới yên tâm dọn đồ để cô gái mang về nhà chồng. Việc làm này gần như tạo điều kiện cho cô dâu tương lai được về sống thử với nhà trai trong thời gian ba ngày, nếu qua cảm nhận trong ba ngày đó được cô dâu chấp thuận thì cuộc sống làm dâu được chính thức bắt đầu diễn ra, nếu không coi như đã chấm dứt.

Chính vì vậy, có thể nói, người H’Mông có rất nhiều tục lệ với những ràng buộc khắt khe song bên trong đó đều chứa đựng các yếu tố nhân văn rất tình người, được xử lý linh hoạt trên cơ sở đoàn kết thương yêu. Đó chính là nhân lõi để giữ gìn sự gắn bó của cộng đồng và bảo lưu các giá trị văn hóa độc đáo của người H’Mông.